Na jakie leki pielęgniarka może wystawić receptę? Zasady i ograniczenia

Jakie leki może przepisać pielęgniarka i na jakich zasadach?

Zakres uprawnień pielęgniarki lub położnej zależy od wykształcenia, ukończonych kursów i tego, czy wystawia receptę samodzielnie, czy kontynuuje leczenie zalecone przez lekarza.

• Najpierw sprawdź uprawnienia osoby wystawiającej receptę. Samodzielna ordynacja wymaga szerszych kwalifikacji niż przepisanie leku na podstawie wcześniejszego zlecenia lekarskiego.
• Przy samodzielnej ordynacji wybieraj leki z określonego wykazu. Znajdują się w nim m.in. wybrane antybiotyki, leki przeciwgrzybicze, przeciwpasożytnicze, przeciwwymiotne, przeciwbólowe, miejscowo znieczulające i rozszerzające oskrzela, a także niektóre witaminy i płyny infuzyjne. Pielęgniarka najpierw ocenia pacjenta, a w razie potrzeby zleca określone badania diagnostyczne.
• Samodzielna ordynacja może obejmować również produkty niebędące lekami. Pielęgniarka może przepisać niektóre środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne, np. specjalistyczne opatrunki lub paski do pomiaru glukozy, a także wystawić odpowiednie zlecenia.
• Kontynuując leczenie, oprzyj się na dokumentacji i wcześniejszym zleceniu lekarza. Pielęgniarka może przepisać leki z wielu grup terapeutycznych, m.in. stosowane w chorobach układu krążenia, nerwowego, pokarmowego, moczowo-płciowego, endokrynnego i kostno-mięśniowego. Podstawę stanowią np. wpisy w dokumentacji, wypis ze szpitala lub zaświadczenie lekarskie.
• Przestrzegaj ograniczeń dotyczących niektórych substancji. W zwykłym trybie pielęgniarka nie przepisuje leków zawierających substancje bardzo silnie działające ani środków odurzających i substancji psychotropowych. Ponadto nie może zmienić składu leku recepturowego przepisywanego w ramach kontynuacji leczenia.
• Przy wystawianiu i realizacji recept stosuj ogólne zasady. Pielęgniarki i położne mogą wystawiać recepty pro auctore i pro familiae, ale tylko w granicach swoich uprawnień. Ilość leku zależy od rodzaju recepty i obowiązujących limitów.

Lista obejmuje kolejne etapy kontynuacji leczenia na podstawie dokumentacji medycznej — od potwierdzenia zlecenia lekarza po wystawienie recepty w granicach uprawnień pielęgniarki lub położnej.

1. Potwierdź wcześniejsze zalecenie. Sprawdź w dokumentacji medycznej, zaświadczeniu, wypisie ze szpitala lub innym wiarygodnym zapisie, jaki lek i dawkowanie zlecił lekarz. Kontynuowana recepta musi odzwierciedlać ustalone leczenie, dlatego nie zmieniaj go samodzielnie.
2. Sprawdź swoje uprawnienia. Receptę może wystawić pielęgniarka lub położna z wymaganymi kwalifikacjami, zdobytymi w toku kształcenia albo po ukończeniu odpowiedniej części kursu specjalistycznego. Część II kursu uprawnia do kontynuacji leczenia, a część I — także do samodzielnego ordynowania określonych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia i wyrobów medycznych.
3. Ustal, czy lek można przepisać w tym trybie. Możesz przepisać lek niezbędny do dalszego leczenia, jeśli wynika z wcześniejszego zlecenia i mieści się w zakresie twoich uprawnień. Nie dotyczy to leków zawierających substancje bardzo silnie działające ani środków odurzających i psychotropowych. Lek recepturowy możesz przepisać w ramach kontynuacji tylko bez zmiany jego składu.
4. Uwzględnij pozostałe potrzeby terapeutyczne. W ramach zlecenia lekarza możesz wystawić receptę na środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, a także receptę lub zlecenie na wyroby medyczne potrzebne do kontynuacji terapii, takie jak specjalistyczne opatrunki i paski do glukometru. Pamiętaj o granicach swoich uprawnień.
5. Wystaw receptę zgodnie z dokumentacją i zasadami realizacji. Nie modyfikuj zaleconego leczenia. Receptę możesz wystawić elektronicznie lub papierowo; jej ważność i dopuszczalna ilość leku zależą od obowiązujących zasad oraz rodzaju preparatu. Zasadniczo recepta jest ważna 30 dni od wystawienia lub wskazanej daty realizacji. E-recepta może obejmować ilość leku na maksymalnie 180 dni kuracji, a papierowa — na 120 dni; dla antykoncepcji obowiązują odrębne zasady.

Przepisy określają, kiedy pielęgniarki i położne mogą ordynować wyroby medyczne oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, a także jak kontynuują leczenie.

• Kto może wystawić receptę lub zlecenie? Pielęgniarka lub położna może ordynować określone produkty, jeśli ma wymagane kwalifikacje. Zdobywa je m.in. podczas kształcenia zawodowego lub po ukończeniu odpowiedniego kursu specjalistycznego.
• Samodzielna ordynacja. W zakresie swoich uprawnień pielęgniarka lub położna wystawia receptę albo zlecenie — zależnie od rodzaju produktu. Dokument może dotyczyć np. specjalistycznych opatrunków, pasków do pomiaru glukozy lub środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego.
• Kontynuacja leczenia. Na podstawie wcześniejszego zlecenia lekarskiego i dokumentacji medycznej pielęgniarka lub położna może wystawić receptę na środek żywieniowy albo receptę lub zlecenie na wyrób medyczny potrzebny do dalszego leczenia. Dokumentację może stanowić historia choroby, zaświadczenie lekarskie lub wypis ze szpitala.
• Ocena potrzeb pacjenta. Przed samodzielnym ordynowaniem leków z określonego wykazu pielęgniarka lub położna musi zbadać pacjenta i uwzględnić jego stan zdrowia oraz potrzeby. Przepisy i posiadane kwalifikacje określają zakres uprawnień do ordynowania środków żywieniowych i wyrobów medycznych.
• Ograniczenia dotyczące leków. Uprawnienie do wystawiania recept na wyroby medyczne lub środki żywieniowe nie pozwala przepisywać dowolnych leków. Przy samodzielnej ordynacji i kontynuacji leczenia pielęgniarki i położne nie mogą przepisywać substancji bardzo silnie działających, środków odurzających ani substancji psychotropowych. Wyjątek mogą stanowić odrębne uprawnienia związane z pełnieniem funkcji asystenta medycznego.
• Realizacja recepty i zlecenia. Pacjent realizuje dokument zgodnie z jego zakresem i zasadami refundacji. Za prawidłowość ordynacji odpowiada osoba wystawiająca, a farmaceuta nie weryfikuje jej uprawnień do przepisania danego produktu.